boekenVanaf eind 2016 zullen de leden van de NAPA worden onderverdeeld in vakgroepen, een voor elk medisch specialisme. Hierdoor zal de samenwerking tussen deze vakgroepen en wetenschappelijke verenigingen meer vorm krijgen. Om de taakverdeling tussen deze partijen op elkaar af te stemmen dienen vakgroepen van ieder specialisme een Beroepskader te schrijven op basis van een blauwdruk. MPA sprak met professionals die op verschillende manieren met de ontwikkeling en implementatie van dit document te maken hebben. “PA’s en medisch specialisten zijn samen verantwoordelijk voor de taakherschikking binnen elk specialisme.”

Sinds 2012 hebben PA’s de wettelijke bevoegdheid om zelfstandig bepaalde voorbehouden handelingen te indiceren en verrichten. Deze taakherschikking heeft tot gevolg dat de relatie tussen PA en medisch specialist verandert. Minister Edith Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) vroeg daarom om handreikingen waarin de samenwerking tussen PA’s en medisch specialisten op drie niveaus wordt vastgelegd: landelijk, per specialisme en individueel. De landelijke Handreiking Taakherschikking bestaat al vanaf 2012 en in de meeste gevallen bestaan er al individuele afspraken tussen PA en medisch specialist. Op landelijk niveau binnen medische specialismen ontbreekt het echter nog vaak aan een gedeelde visie en afspraken met betrekking tot de inzet van PA’s.

Blauwdruk
Omdat de NAPA zich inzet voor een betere positionering van de PA en acceptatie van taakherschikking, gaf zij de opdracht tot het schrijven van een blauwdruk voor een Beroepskader op specialistisch niveau: een handreiking voor vakgroepen van de NAPA om per specialisme met de corresponderende wetenschappelijke vereniging tot afspraken over taakherschikking te komen. Hiervoor benaderde de NAPA Anneke van Vught, associate lector Taakherschikking aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN). Van 2009 tot 2015 werkte zij als docent binnen de masteropleiding Physician Assistant, waardoor zij een goed beeld heeft van de PA in de praktijk. Als associate lector doet ze daarnaast onderzoek naar de positionering van onder andere PA’s. “De ervaring als docent en onderzoeker naar taakherschikking maakt het makkelijk om het gesprek aan te gaan met PA’s, maar ook met medisch specialisten.”

Herschikking of delegatie?
Tijdens haar opdracht voor het schrijven van een blauwdruk merkte Van Vught dat het in de praktijk voortdurend schipperen is tussen het beschrijven van taken op een specifieke of juist globale manier, zodat PA’s en medisch specialisten niet worden beperkt in de ruimte voor eigen invulling, maar wel handvatten krijgen. “Een PA is in beginsel verantwoordelijk voor zijn eigen handelen, dus een term als supervisie kan zorgen voor spraakverwarring”, zegt Van Vught. Dat begrip wordt volgens haar vaak onjuist gebruikt in functieprofielen of samenwerkingsafspraken. “Supervisie gebruik je bij taakdelegatie of wanneer je iets nieuws leert. Een PA werkt op basis van het overnemen van taken, inclusief verantwoordelijkheden.” Juist daar zit voor Van Vught de uitdaging in het schrijven van de blauwdruk: “Je moet de PA inzetten waarvoor deze is opgeleid: op basis van taakherschikking, niet van taakdelegatie.”

Voorbeeldfunctie
Dat een Beroepskader werkt in de praktijk, illustreert de succesvolle samenwerking tussen PA’s en anesthesiologen in het Westfries Gasthuis (WFG) te Hoorn. Hen is het als eerste in Nederland gelukt om in de tweede lijn een Beroepskader Taakherschikking op te stellen en te implementeren. Anesthesioloog John van Roy vertelt dat er in het WFG al eerder een taakverdeling bestond: dankzij het opzetten van een preoperatieve kliniek werden patiënten niet uitsluitend meer gezien door een medisch specialist. “Toch waren de reacties op taakherschikking wisselend”, vertelt Van Roy. “Sommige collega’s hadden bedenkingen: in hoeverre neemt een nieuwe beroepsgroep mijn domein in?” Harry Zonneveldt, PA anesthesiologie in het WFG en voorzitter van de vakgroep van zijn specialisme, begrijpt dat gevoel. “Ons vertrekpunt was dat we niet in wilden breken, maar juist iets toe wilden voegen aan het vakgebied. Ze moesten zich realiseren dat we niets kwamen halen. De PA’s en medisch specialisten hadden hetzelfde doel voor ogen.”

Zijlijn
Het WFG is inmiddels een voorloper in het implementeren van taakherschikking. Volgens Van Roy is de samenwerking zijn vakgroep ten goede gekomen. “Er is duidelijk een positiever beeld ontstaan van de taken waar we eerder te weinig mensen voor hadden. We zien zelfs dat we scherper kijken naar onze eigen werkwijze, omdat er iemand aan de zijlijn staat te trappelen om je taak over te nemen.” De anesthesioloog denkt niet dat in ieder ziekenhuis dezelfde behoefte speelt om taakherschikking in te voeren op specialistisch niveau. “Je ziet soms wat terughoudendheid in ziekenhuizen waar die behoefte minder bestaat. Daar wordt wat sceptischer gekeken naar de ontwikkelingen.”

Samenwerken
Zonneveldt denkt dat dat te maken heeft met de grootte van de vakgroep. “Ik denk dat het een voordeel is dat onze vakgroep bestaat uit zestig man, waardoor we dit traject relatief makkelijk op konden starten. Een kleinere achterban is voor een wetenschappelijke vereniging denk ik minder interessant”, al hebben kleinere vakgroepen volgens Anneke van Vught juist ook behoefte aan handvatten. “Met minder man ben je vaak kwetsbaarder. Als je als kleine vakgroep toch wil samenwerken met een wetenschappelijke vereniging, kun je aan een Beroepskader juist heel veel hebben. Het stelt de kaders voor samenwerking.”

Gedeelde verantwoordelijkheid
Uiteindelijk hoopt Van Vught met een blauwdruk namens de NAPA een voorzet te geven voor het uitrollen van een specifiek Beroepskader voor ieder specialisme, maar dat heeft nog wel wat voeten in de aarde. “Soms kost het tijd voor een wetenschappelijke vereniging en een vakgroep van PA’s om tot overeenstemming te komen. Het is heel belangrijk om draagvlak te creëren en samen afspraken te maken. PA’s en medisch specialisten zijn samen verantwoordelijk voor de taakherschikking.”

Dit artikel verscheen in Magazine voor Physician Assistants #8

Laat een reactie achter